Cursus verplicht van je werkgever? Terugbetalen bij vertrek mag vaak niet

Heb je een cursus of opleiding gevolgd die je werkgever verplicht moest aanbieden, dan hoef je die vaak niet terug te betalen als je uit dienst gaat. Sinds 1 augustus 2022 is een studiekostenbeding voor dat soort scholing nietig. Voor scholing die niet wettelijk verplicht is, kan een terugbetalingsafspraak nog wel gelden. Het verschil zit in de vraag of je werkgever die scholing sowieso aan je moest geven.

Wat de wet regelt

Artikel 7:611a van het Burgerlijk Wetboek verplicht je werkgever om je in staat te stellen scholing te volgen die nodig is om je functie uit te oefenen. Is je werkgever op grond van de wet, een cao of een regeling van een bevoegd bestuursorgaan verplicht die scholing te geven om het werk te kunnen doen waarvoor je bent aangenomen, dan moet die scholing kosteloos zijn. Ze telt bovendien als arbeidstijd en vindt zoveel mogelijk plaats tijdens werktijd.

Voor die kosteloze scholing geldt een harde regel: een beding waarmee de kosten ervan worden verhaald op je loon of ermee worden verrekend, is nietig. Je werkgever mag je dus niet vragen die kosten terug te betalen als je vertrekt. Je werkgever mag je ook niet benadelen omdat je dit recht inroept, hierover bijstand hebt gekregen of er een klacht over hebt ingediend.

Welke scholing dit precies raakt

De sleutel is of je werkgever wettelijk of via de cao verplicht is jou die specifieke scholing te geven om je huidige functie te kunnen uitoefenen. Denk aan scholing om met een nieuw systeem te werken dat je werkgever invoert, of scholing in het kader van een verbetertraject dat je werkgever je oplegt. Voor dat soort verplichte scholing kan geen terugbetalingsbeding gelden, ook niet als het in je arbeidsovereenkomst staat.

Gaat het om scholing die je zelf kiest, of die je werkgever je aanbiedt zonder daartoe verplicht te zijn, dan is er ruimte voor een geldig terugbetalingsbeding. Dat kan bijvoorbeeld spelen bij een opleiding die je voorbereidt op een andere, toekomstige functie in plaats van je huidige werk. In dat geval mag je werkgever met jou afspreken dat je een deel van de kosten terugbetaalt als je binnen een bepaalde periode vertrekt.

De uitzondering voor gereglementeerde beroepen

Er is nog een belangrijk onderscheid. Scholing die nodig is om een diploma of certificaat te halen waarover je al moet beschikken voordat je in een gereglementeerd beroep mag starten, is volgens de toelichting van de rijksoverheid niet automatisch hetzelfde als de scholing die je werkgever je tijdens het dienstverband moet geven. Of dat zo is, hangt af van wat de betreffende wet precies voorschrijft en van de omstandigheden. Voor dit soort vooropleidingen kan een terugbetalingsbeding dus nog wel geldig zijn.

Waarom de wet dit onderscheid maakt

Het idee achter artikel 7:611a is dat je werkgever de kosten draagt van scholing die nodig is om je huidige werk te kunnen blijven doen. Je werkgever bepaalt namelijk zelf welk systeem, welke werkwijze of welke wettelijke eis binnen de functie geldt, dus hoort je werkgever ook de scholing te betalen die daaruit voortvloeit. Voor scholing die verder gaat dan je huidige functie, zoals een opleiding die je klaarstoomt voor een heel ander vak, ligt dat anders. Daar profiteer jij zelf het meest van. Daarom mag je werkgever daar nog altijd een financiële afspraak over maken.

Wat je nu doet

Sta je voor een cursus die je werkgever van je vraagt en zie je een terugbetalingsbeding in je contract of scholingsovereenkomst staan, ga dan eerst na of de scholing nodig is om je huidige functie te kunnen uitoefenen en of je werkgever daartoe wettelijk of via de cao verplicht is. Is dat het geval, dan is een beding dat je bij vertrek laat terugbetalen nietig en hoef je niet te tekenen voor terugbetaling. Twijfel je, vraag dan je werkgever op welke wettelijke of cao-bepaling de scholingsplicht is gebaseerd, of leg de afspraak voor aan je vakbond of een jurist voordat je tekent. Bewaar in elk geval de scholingsovereenkomst en de correspondentie erover, zodat je bij een geschil kunt aantonen wat er precies is afgesproken.