Werk je met AI? Je werkgever moet je leren ondersteunen, niet je niveau garanderen

Gebruik je op je werk een AI-systeem, zoals een chatbot, een tool die teksten samenvat of software die aanvragen beoordeelt? Dan heb je te maken met artikel 4 van de Europese AI-verordening over AI-geletterdheid. Die regel geldt al sinds 2 februari 2025, maar kreeg per 27 juli 2026 een nieuwe tekst. Je werkgever moet nu maatregelen nemen die de ontwikkeling van jouw AI-kennis ondersteunen. Een bepaald niveau garanderen hoeft niet meer. Voor jou als werknemer verandert daarmee vooral hoe je het gesprek over training voert.

Wat er precies veranderde

In de oorspronkelijke AI-verordening (Verordening (EU) 2024/1689) stond dat aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen maatregelen nemen om, zoveel als mogelijk, te zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid bij hun personeel.

Met Verordening (EU) 2026/1744, gepubliceerd in het Publicatieblad op 24 juli 2026 en drie dagen later in werking getreden, is artikel 4 vervangen. Lid 1 luidt nu dat aanbieders en gebruiksverantwoordelijken maatregelen nemen om de ontwikkeling van AI-geletterdheid van hun personeel en andere personen die namens hen AI-systemen gebruiken te ondersteunen. Daar staat letterlijk bij: "Deze verplichting houdt niet in dat aanbieders of gebruiksverantwoordelijken een bepaald niveau van AI-geletterdheid moeten waarborgen voor personen."

De plicht is dus niet geschrapt. Wel is ze zachter geformuleerd. In de toelichting schrijft de EU-wetgever dat strenge verplichtingen niet voor alle organisaties geschikt bleken en vooral kleinere ondernemingen extra regeldruk gaven.

Wat AI-geletterdheid inhoudt

De AI-verordening omschrijft AI-geletterdheid als vaardigheden, kennis en begrip waarmee je geïnformeerd AI-systemen kunt inzetten en je bewuster wordt van de kansen en risico's van AI en de mogelijke schade die AI kan veroorzaken.

Artikel 4 zegt ook waar je werkgever rekening mee houdt bij de maatregelen:

• je technische kennis, ervaring, onderwijs en opleiding;
• de context waarin het AI-systeem wordt gebruikt;
• de personen of groepen op wie het systeem wordt toegepast.

Een klantenservicemedewerker die met een chatbot werkt, heeft dus iets anders nodig dan iemand die met AI sollicitanten selecteert. Er bestaat geen wettelijk voorgeschreven cursus, geen verplicht examen en geen officieel certificaat.

De plicht ligt bij je werkgever, niet bij jou

Artikel 4 richt zich tot aanbieders en gebruiksverantwoordelijken van AI-systemen. Ben je werknemer, dan is dat in de praktijk je werkgever. De verordening legt jou als persoon geen plicht op om een training te halen.

Toch heb je er zelf belang bij. Weet je waar een AI-tool de mist in kan gaan, dan herken je sneller een uitkomst die niet klopt of een situatie waarin je beter geen gegevens invoert.

Wie betaalt je AI-training?

Daarvoor kijk je naar het Nederlandse arbeidsrecht. Volgens de FAQ van de Rijksoverheid over transparante arbeidsvoorwaarden moeten opleidingen die je werkgever op grond van de wet of cao verplicht aan je moet geven, kosteloos worden aangeboden. Voor zulke opleidingen mag geen studiekostenbeding gelden. Als het redelijkerwijs kan, volg je ze in werktijd.

Het voorbeeld dat de Rijksoverheid zelf geeft past goed bij AI: scholing die je moet volgen om te kunnen werken met een nieuw computersysteem dat je werkgever invoert. Voert je werkgever een AI-tool in en verplicht hij je om daarvoor een training te volgen, dan lijkt dat sterk op dat voorbeeld.

Wil je zelf verder dan wat je werkgever regelt, bijvoorbeeld een langere opleiding omdat je een AI-functie ambieert? Dan is dat een vrijwillige opleiding en valt ze niet onder de regel voor verplichte scholing. Lees een studieovereenkomst met terugbetaalregeling dan goed voordat je tekent. Kijk ook of je cao of sectorfonds meebetaalt; daarover lees je meer in ons stuk over O&O-fondsen.

Welke training past bij jou?

Omdat de wet geen vaste cursus voorschrijft, beoordeel je een training zelf op inhoud. Nuttige vragen:

• Gaat de training over de AI-systemen die jij echt gebruikt, of alleen over AI in het algemeen?
• Leer je waar het systeem fouten maakt en hoe je uitkomsten controleert?
• Komt aan bod welke gegevens je wel en niet invoert?
• Past het niveau bij je kennis en je rol?

Een aanbieder die belooft dat je met zijn certificaat "voldoet aan de AI-verordening", beweert iets wat de wet niet regelt. Hoe je een cursus verder toetst, staat in onze controlelijst.

Wat de EU en Nederland gaan doen

Volgens de nieuwe tekst ondersteunen de Europese Commissie en de lidstaten organisaties, met name het mkb, bij deze plicht. De Commissie publiceert praktische voorbeelden van naleving op een centraal informatieplatform. De Europese AI-board stelt aanbevelingen met gemeenschappelijke doelen op. Wanneer die voorbeelden en aanbevelingen verschijnen, staat niet in de verordening.

Wat je nu doet

Maak een lijstje van de AI-systemen die je op je werk gebruikt en waarvoor. Vraag je leidinggevende welke maatregelen je organisatie neemt om je AI-kennis te ondersteunen. Wordt een training verplicht gesteld voor een systeem dat je werkgever invoert, vraag dan na of die kosteloos is en in werktijd valt. Staat er toch een terugbetaalregeling in een studieovereenkomst, leg die dan naast de FAQ van de Rijksoverheid. Wil je zelf meer leren, vraag dan of je cao of O&O-fonds meebetaalt voordat je zelf een cursus boekt.