Gratis online leren in 2026: vijf betrouwbare adressen nagelopen

Wie in 2026 iets nieuws wil leren zonder te betalen, kan terecht bij een handvol betrouwbare afzenders. Cursusnieuws controleerde in september 2026 vijf adressen die gratis online cursussen aanbieden voor werkenden, werkzoekenden en iedereen die zich wil bijscholen: de Nationale AI-Cursus, de Open Universiteit, TU Delft, de Bibliotheek en Oefenen.nl. Per adres zie je wat je krijgt, wat het kost en wat het bewijs aan het eind waard is.

De Nationale AI-Cursus: basiskennis in negen hoofdstukken

De Nationale AI-Cursus noemt zichzelf "een gratis platform voor iedereen die een basiskennis over AI wil ontwikkelen". De basiscursus bestaat uit negen hoofdstukken die je in je eigen tempo doorloopt. Het laatste hoofdstuk gaat over de impact van AI op de arbeidsmarkt. Heb je alles gevolgd, dan kun je een certificaat downloaden.

Naast de basiscursus staan er aparte cursussen op het platform: AI & Ethiek, AI & Zorg, AI & Onderwijs, een Junior-versie en Kompas in de Klas voor leraren. Uitvoering en coördinatie liggen bij Stichting Lowercase, een non-profitorganisatie. Op de site staan ook bedrijven en kennisinstellingen als partner, dus het is geen overheidscursus. Wil je weten hoe dit past bij wat werkgevers nu over AI van je vragen, lees dan ook AI-geletterdheid voor werknemers.

Open Universiteit: proeven aan een academisch vak

De Open Universiteit heeft een eigen pagina met mooc's en gratis cursussen. De universiteit omschrijft ze als een manier om "eenvoudig en vrijblijvend" kennis te maken met studeren bij de OU. De omvang varieert van zo'n 4 tot maximaal 28 uur studie.

Op het moment van controleren stonden er onder meer cursussen over duurzame ontwikkeling en informatica, waaronder een UNESCO-OU Masterclass over leren voor duurzaamheid en de Sustainable Development Goals. Het aanbod wisselt, dus kijk op de pagina welke cursus op dit moment open staat.

TU Delft: technische en maatschappelijke onderwerpen via edX

TU Delft biedt mooc's aan via het internationale platform edX. De universiteit beschrijft ze als "freely accessible and open-licensed short courses". Volgens TU Delft zijn er in totaal al meer dan 4,5 miljoen inschrijvingen geweest. Onderwerpen lopen uiteen van energie en klimaat tot ondernemerschap en cybersecurity.

Let op twee dingen. Het platform en de cursuspagina's zijn Engelstalig. En wie een certificaat wil, haalt dat via edX. Kijk bij de inschrijving goed of je voor de gratis variant kiest of voor een variant met certificaat, want die laatste kan geld kosten.

De Bibliotheek: meer dan 150 cursussen voor leden

Sinds 1 juli 2025 heeft de Bibliotheek een vernieuwd aanbod van online cursussen. Leden krijgen gratis toegang tot meer dan 150 cursussen via twee platforms. De onderwerpen lopen van koken, voeding en gezondheid tot digitale basisvaardigheden, AI-vaardigheden, veilig online werken, communicatie en leiderschap. Je logt in met je Bibliotheekgegevens.

Gratis betekent hier: gratis voor leden. Kijk bij je eigen bibliotheek wat een lidmaatschap kost. Ben je jonger dan 18, dan word je gratis lid.

Oefenen.nl: taal, rekenen en computer

Oefenen.nl is bedoeld voor wie de basis wil versterken. Je maakt een gratis account aan en oefent binnen zes thema's: taal, computer en internet, rekenen en geld, gezond leven, samenleving en werk. Het platform wordt gerund door een stichting. Meer gratis aanbod op dit niveau vind je in ons overzicht gratis basisvaardigheden.

Wat een gratis certificaat wel en niet zegt

Een certificaat van een gratis online cursus laat zien dat je de stof hebt doorlopen. Het is geen erkend diploma en het staat niet in het diplomaregister van DUO. Voor een werkgever kan het wel een nuttig signaal zijn dat je zelf initiatief neemt, zeker als je het koppelt aan wat je in je werk met de kennis doet.

Twijfel je of een cursus meer oplevert dan een bewijs van deelname? Kijk dan of er een NLQF-niveau op het bewijs staat en of de aanbieder toetst wat je hebt geleerd.

Wat je nu doet

• Kies één onderwerp dat je deze maand echt nodig hebt, in plaats van vijf cursussen tegelijk te starten.
• Plan vaste momenten in je agenda: de open cursussen van de Open Universiteit vragen tot 28 uur studie.
• Controleer bij edX-cursussen vóór het inschrijven of je in de gratis variant zit.
• Bewaar je certificaat als pdf en noteer erbij wat je hebt geleerd, zodat je het in een sollicitatie of ontwikkelgesprek kunt toelichten.
• Wil je later een erkend bewijs, begin dan met een gratis cursus als proef en kijk daarna naar opleidingen met een NLQF-niveau of een mbo-certificaat.