Een stuk van een opleiding volgen en er een erkend bewijs voor krijgen: dit kan in 2026

Je hoeft niet altijd een complete opleiding te volgen om een erkend bewijs te halen. Werkenden en werkzoekenden kunnen in 2026 een deel van een mbo-opleiding afronden met een mbo-certificaat. In het hoger onderwijs en het mbo lopen daarnaast pilots met microcredentials: korte modules met een digitaal bewijs. De twee lijken op elkaar, maar hun status verschilt. Dit is de stand in september 2026.

Het mbo-certificaat: een wettelijk erkend deel van een opleiding

Een mbo-certificaat krijg je na het afronden van een deel van een mbo-opleiding waarvoor het ministerie van OCW een certificaat heeft vastgesteld. Dat kan een keuzedeel zijn of een beroepsgericht onderdeel. De examencommissie van de school reikt het uit als je aan alle eisen hebt voldaan. Net als een diploma wordt een behaald mbo-certificaat geregistreerd in het diplomaregister van DUO. Een werkgever kan het dus controleren.

Het certificaat is volgens het ministerie bedoeld voor werkenden en werkzoekenden die zich willen bij- of omscholen. Ook wie een diplomagerichte opleiding voortijdig verlaat, kan een mbo-certificaat krijgen, als het onderdeel waarvoor een certificaat bestaat al is gehaald.

Welke delen van welke opleidingen een certificaat hebben, zoek je op in de kwalificatiestructuur van SBB.

Via de loopbaanbegeleidende leerweg

Je volgt zo'n deel van een opleiding in de loopbaanbegeleidende leerweg, zoals SBB de voormalige derde leerweg nu noemt. Daarin combineer je leren en werken. Volgens SBB haal je in deze leerweg diploma's op niveau 1 tot en met 4, certificaten op niveau 2 tot en met 4 en praktijkverklaringen op niveau 1 en 2.

Het deel van de opleiding bestaat in principe uit onderwijs van de school en leren in de praktijk, via een leerbaan of stages. Je legt examens af voor de eisen die voor dat deel gelden.

Wie betaalt?

Hier zit een belangrijk verschil met een gewone bol- of bbl-opleiding. Een opleiding in deze leerweg wordt niet door OCW bekostigd. Volgens het ministerie betaalt de werkgever, de student zelf of een externe partij. De onderwijsinstelling bepaalt de hoogte van de kosten. In een aantal gevallen kun je een vergoeding krijgen. Kijk bijvoorbeeld of het opleidingsfonds van jouw sector bijdraagt, zie O&O-fondsen.

De praktijkverklaring: als een certificaat nog te hoog gegrepen is

Voor wie een diploma of certificaat voorlopig niet haalbaar is, bestaat de praktijkverklaring. Je volgt dan vooral een deel van de beroepspraktijk in een leerbaan. De praktijkopleider legt vast welke werkprocessen je hebt leren uitvoeren. De praktijkverklaring is onderdeel van de mbo-verklaring.

Microcredentials: nieuw, maar nog in een pilotfase

Een microcredential is een digitaal bewijs voor een korte module. In het hoger onderwijs gaat het om een module van 3 tot 30 EC, zegt de Universiteit Leiden. Wageningen University & Research rekent dat om naar een studiebelasting van 84 tot 840 uur. De bewijzen worden uitgegeven als edubadge via de dienst van SURF. De instellingen die aan de landelijke pilot meedoen, erkennen elkaars microcredentials. Dat kan helpen als je later vrijstelling wilt vragen in een opleiding.

Ook in het mbo liep een pilot. Die duurde van april 2024 tot december 2025, met 27 mbo-instellingen. Volgens de eindevaluatie van Npuls waren er meer dan 50 microcredentials in ontwikkeling of klaar. Werkgevers zien ze volgens die evaluatie als waardevolle aanvulling op het bestaande aanbod voor een leven lang ontwikkelen.

Het verschil met het mbo-certificaat is de status. Het mbo-certificaat is een vastgesteld bewijs dat in het diplomaregister komt. Microcredentials zijn in 2026 nog een pilotproduct. Hoe ze een vaste plek krijgen, is nog onderwerp van onderzoek.

Let op met zoeken

Zoek je online naar mbo-certificaten, controleer dan het webadres. Het domein mbo-certificaten.nl leidde bij onze controle in september 2026 naar een website die niets met onderwijs te maken heeft. Gebruik de sites van SBB, je mbo-school of de Rijksoverheid.

Wat je nu doet

• Zoek in de kwalificatiestructuur van SBB of er voor jouw vakgebied een mbo-certificaat bestaat.
• Vraag bij een mbo-school naar de loopbaanbegeleidende leerweg en laat je de kosten en duur op papier geven.
• Bespreek met je werkgever of sectorfonds wie de kosten draagt.
• Ga je voor een microcredential in het hoger onderwijs, vraag dan of de instelling aan de landelijke pilot meedoet en of je een edubadge krijgt.
• Twijfel je tussen de bewijzen, lees dan eerst diploma, certificaat of deelnamebewijs.